Naslovna  |  Zabava  |  Kultura  |  Najstarija svetska biblioteka koja radi bez prekida do danas
Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Samnji veličinu slova štampaj štampaj
 

Pošalji prijatelju

Kultura

02. 07. 2019.

Autor: 2 Izvor: N1

Najstarija svetska biblioteka koja radi bez prekida do danas

Malo ko je čuo za najstariju svetsku biblioteku koja bez prekida radi do današnjih dana, i nalazi se u Egiptu, na Sinajskom poluostrvu, u danas pravoslavnom manastiru Svete Katarine, koji je bitan i za srpsku istoriju.

Podignut između 548. i 565. godine, manastir Svete Katarine, na ulazu u klisuru, podno planine Sinaj, nedaleko od grada Sveta Katarina, Egipćani zovu "Sveti manastir Božanskog brda Sinaj". To je jedan od najstarijih hrišćanskih manastira na svetu.  

Sinajska gora predstavlja svetinju u sve tri avramovske vere – judaizmu, hrišćanstvu i islamu. Na njoj je navodno Mojsije dobio Božje zapovesti, zbog čega se u islamu planina i naziva Mojsijeva planina.  

Manastir Svete Katarine izgrađen je po naredbi vizantijskog cara Justinijana Prvog, uz Kapelu Svete Jelene, majke Konstantina Velikog. Njena kapela iznikla je na mestu gde je Mojsije naišao na takozvanu "nesagorivu kupinu", i danas je središte i najsvetije mesto manastira.  

Ovo mesto nije sveto samo za hrišćane, već i za muslimane i Jevreje. Njegova istorijska bogatstva mogu se skoro uporediti sa vatikanskom bibliotekom, piše vebsajt "Curiosmos".

U manastiru se čuva i "Muhamedov zavet", dokument kojim je islamski prorok garantovao zaštitu i druge privilegije sledbenicima Isusa iz Nazareta. Taj dokument, odnosno povelja, predat je hrišćanskim monasima u Svetoj Katarini. Zapečaćen je žigom koji predstavlja Muhamedovu ruku.  

Vek posle Justinijana, na Arabijskom poluostrvu pojavila se nova vera – islam. Arapsko osvajanje dovelo je do nestanka hrišćanstva u Egiptu, a monasi iz Svete Katarine su, prema predanju, zatražili zaštitu lično od proroka Muhameda, koji je navodno gledao na hrišćane kao na braću. On je pozitivno odgovorio na zahtev i 623. godine potpisao, tj. pečatirao dokument "Muhamedov zavet".  

Prema njemu, monasi Svete Katarine bili su pošteđeni poreza i vojne službe, a muslimani u regionu bili su obavezni da brane manastir, što je sve omogućilo da manastir opstane u tim teškim vremenima. Kako bi odgovorili istom merom, monasi su, tokom perioda Fatimida (šiitske dinastije, koja je vladala područjem Magreba, Egipta i Levanta), dozvolili da se krstaška crkva u okviru manastirskih zidina pretvori u džamiju.  

Prema stručnjacima, biblioteka Svete Katarine je dom različitim tekstovima, napisanim na grčkom, gruzijskom, arapskom, koptskom, hebrejskom, jermenskom, aramejskom (jezik kojim je govorio Hrist) i kavkasko albanskom jeziku.  

Zapravo se veruje da neki od rukopisa, pohranjeni u manastirskoj biblioteci, sadrže zbirku davno izgubljenih jezika, koji su vekovima bili skriveni od očiju sveta.  

Majkl Felps iz kalifornijske Elektronske biblioteke ranih rukopisa, u intervjuu za magazin Tajms pojasnio je važnost ovog manastira i njegovog blaga.  

"Ne znam nijednu biblioteku koja može da parira ovoj (u Svetoj Katarini). Manastir je institucija još iz doba Rimskog carstva, koja i danas funkioniše prema prvobitnoj misiji", naveo je Felps.  

I srpska istorija pohranjena među zidinama drevnog manastira

Pored ogromnog knjiškog blaga, jedna od posebnih vrednosti ovog danas pravoslavnog manastira su i njegove ikone, od kojih su neke nastale pre osmog veka.  

U VI veku izrađena je ikona Hrista Pantokratora, najstarija sačuvana ikona Hrista, na kojoj su slikovito prikazane dve Isusove prirode, božanska i čovečanska. Sačuvane su i ikone Svetog Petra (VI vek) i Bogorodice s anđelima i svetim ratnicima (VII vek). U manastiru su utočište našle i ikone iz celog vizantijskog cartstva tokom dugog ikonoboračkog perioda. 

U njemu je Sveti Jovan Lestvičnik napisao knjigu "Rajske lestvice", nezamenjivu duhovnu lektiru u celokupnoj hrišćanskoj literaturi.  

I prvi arhiepiskop Srpske pravoslavne crkve, Sveti Sava, na svom putovanju po svetim mestima, boravio je na Sinaju 1234. godine. Tu je proveo čitav časni post, svetu četrdesetnicu (Uskršnji post), moleći se za svoj srpski rod i sve hrišćanske narode. Srpski kraljevi Dragutin i Milutin su manastiru Svete Katarine darovali brojne poklone koji se čuvaju u manastirskom muzeju i biblioteci. U manastiru se nalazi i prvi srpski psaltir, a krajem XIV veka, njegov iguman bio je Srbin Joanikije.  

Digitalizacija drevnih rukopisa

Biblioteka manastira, koji je na Uneskovoj listi svetske baštine, bila je od 2014. do 2017. godine renovirana, a prošle godine grčki tim je počeo digitalizaciju rukopisa koji se u njoj čuvaju.  

Iako je sam manastir preživeo vekove ratnih sukoba, on se nalazi u regionu u kojem su islamski ekstremisti uništili nebrojeno kulturnih artefakata i dokumenata, naročito u Siriji i Iraku.  

Na meti ekstremista bile su i hrišćanske crkve u Egiptu, ali pretežno u nepristupačnom i slabo naseljenom severnom delu Sinajskog poluostrva.  

Manastir Svete Katarine leži u bezbednijem južnom delu poluostrva, ali 2017. je Islamska država preuzela odgovornost za napad na obližnji kontrolni punkt egipatske policije, u kojem je jedan policajac ubijen, piše agencija Rojters.  

"Naše nemirno vreme zahteva brz završetak ovog projekta (digitalizacije)", smatra arhiepiskop Sinaja, Farana i Raita, i iguman manastira Svete Katarine, Damjan.  

Cilj je da se stvori prva digitalna arhiva svih 4.500 rukopisa u biblioteci, počev od oko 1.100 na sirijskom i arapskom jeziku, koji su posebno retki.  

Digitalizacija bi, kako ocenjuje Rojters, mogla da potraje više od decenije, uz korišćenje posebne tehnike koja ni na koji način neće oštetiti najosetljivije rukopise.  

Projekat se izvodi pod patronatom neprofitne istraživačke organizacije "Elektronska biblioteka ranih rukopisa" (Early Manuscripts Electronic Library), u saradnji sa samim manastirom i bibliotekom kalifornijskog univerziteta (UCLA), koja je saopštila da će prve digitalizovane rukopise, u punom koloru, početi da objavljuje od jeseni ove godine.  

"Ova biblioteka je istorijski arhiv hrišćanstva i njegovih suseda u mediteranskom svetu, i zbog toga je u interesu svih svetskih zajednica koje tu nalaze svoju istoriju", ocenio je za Rojters Majkl Felps, direktor Elektronske biblioteke ranih rukopisa.

Nema komentara.

Ostavi komentar

Najčitanije