Film

Lekcije iz života

Na Smotri hrvatskog filma, održanoj početkom novembra u Jugoslovenskoj kinoteci, uz nekoliko zanimljivih dokumentarnih i kratkih igranih filmova  prikazana su i celovečernja ostvarenja Vinka Brešana (Koja je ovo država) i Ivana Gorana Viteza (Dopunska nastava). O ovom drugom, koje je izazvalo posebnu pažnju, piše naš filmski kritičar Goran Jovanović
Youtube/printscreen

Hrvatski reditelj Ivan Goran Vitez delimično je u svom filmskom rukopisu pod uticajem svog starijeg kolege Vinka Brešana. Ironični otklon, satirična oštrica, duhoviti i cinični dijalog sa hrvatskom stvarnošću, porcije udrobljene kritike na račun vlasti, političara, uhljeba, domoljuba, medija, sve je to u izobilju prisutno u pitkim i počesto vrlo intrigantnim Vitezovim filmovima. Snimio ih je do sada tri: inventivni i jetki korporacijski triler Šuma Summarum, smešten mahom u jednu šumu gde službenici izvesne marketinške agencije čiji je vlasnik stranac igraju paintball, ali i mnogo surovije igre, Narodni heroj Ljiljan Vidić (igrao i u srpskim bioskopima; otkačena istorijska komedija na temu partizana i ustaša) i konačno satirični krimić Dopunska nastava, koji je mogao biti žanrovski mnogo čistiji a samim tim i uzbudljiviji, ali onda to ne bi bio film Ivana Gorana Viteza.

Početna naklonost publike za oružani upad jednog gnevnog oca (Milivoj Beader) u školsko odeljenje gde pripada njegova kći, polako jenjava i taj segment priče postaje gotovo irelevantan, pomalo i zbog rediteljeve nesigurnosti u kom pravcu da ide i premeštanja fokusa na banalni nivo i plitki, stereotipni humor mnoštva drugih likova, naročito oko manipulacija gradonačelnika, njegovih saradnika i političkih protivnika. Otac upada u školu sa puškom želeći da proslavi ćerkin rođendan, jer nakon razvoda nije u prilici da se viđa sa devojčicom. Najbolji i najplemenitiji trenuci filma su upravo oni na početku, kada otac, razočaran u bivšu suprugu, društvo i sistem, želi bar malo da uživa u slavlju sa svojim detetom, pa makar to bilo i u ovakvim, pretećim okolnostima. Učiteljica, koja brine o učenicima i suprotstavlja se činu ovog roditelja, vrlo vešto balansira između nepokolebljivosti da obeshrabri naoružanog uljeza i mudrosti da ga ne iziritira da ovaj napravi neki pogrešan i opasan potez. Posluženje rođendanske torte slavljenici i drugarima iz razreda specifično je po tome što će parčići biti isečeni lenjirom. Takve dosetke obogaćuju priču i daju finu nijansu atmosferičnosti Dopunske nastave, kao i fora sa novinarčićem nekog lokalnog portala, koji se nameračio da raskrinka gradonačelnika i njegove malverzacije. Zbog toga što je novinar niskog rasta i dečijeg lica, gradonačelnik ga ne vidi prilikom svečanosti otvaranja sale za fizičko vaspitanje, jer se ovaj utopio u gomilu đaka osnovne škole. Takođe, kad jedan od lažnih specijalaca (neka paraformacija zadužena za prljave poslove, sa članovima koji, nije isključeno, da pripadaju veteranima iz redova domoljuba), u pomenutoj sportskoj dvorani krene da zakuca, a kompletna konstrukcija koša se sruši i ubije ga na mestu, humor je na dobrom nivou i izaziva zaista sjajnu reakciju. Takođe, u razredu postoji i jedan drčni klinac, koji jedini ima petlju da se u trenucima opsade škole pobuni, doduše rečnikom i sredstvima koji puno govore i o kvalitetima i vaspitanju nadolazećih generacija.

Ivan Goran Vitez ostao je negde na pola puta sa protestnim činom svog glavnog junaka, pa mu pažnju privuku reakcije sporednih likova (gradonačelnika i njegovih saradnika, novinara, policajca koji će postati diskretni heroj kad uspe da oslobodi školu od opsade), što nikada nije dobro po priču. Međutim, svi vrlo brzo shvate da je u pitanju dobričina kome su žena i sistem uništili život i da on svakako neće povrediti decu ili bilo koga. Zbog te dobroćudnosti, reditelj donekle i ima opravdanje što pasivizira centralni lik. Ipak, Dopunska nastava ima dobar ritam, sa ponekim narativnim rukavcem koji je više na nivou štosa nego što doprinosi priči. U pitanju je generalno gledljiv film sa priličnom kritičkom oštricom gde se zahvata u mnogo toga trulog i nenormalnog u savremenom hrvatskom društvu. Vrlo zapažene uloge ostvarili su Milivoj Beader (najpoznatiji po ulozi u filmu Pismo ćaći) kao gnevni otac, Anita Matić Delić u liku učiteljice Zrinke, Željko Kenigskneht kao gradonačelnik, Marko Cindrić koji je doneo policajca, diskretnog heroja, i Filip Eldan u liku novinara. Negde iz pozadine deluju Janko Popović Volarić, kao desna ruka gradonačelnika, i hrvatsko-danski glumac Zlatko Burić, koji i bez nekih dijaloga osvaja svojom markantnom i harizmatičnom pojavom. Od žanrovskih ostvarenja ovo je drugi krimić iz hrvatske produkcije koji je smešten u školu. S početka 80-ih, iz doba jugoslovenske kinematografije, pamti se delo Branka Ivande Zločin u školi, koje je nastalo prema romanu Pavaa Pavličića ‘’Stroj za maglu’’.

Učešće na Smotri hrvatskog filma ovog novembra u Jugoslovenskoj kinoteci, već je drugo festivalsko izdanje ovog filma u Srbiji. Dopunska nastava je zimus prikazana i na Festu i bila veoma hvaljena od pojedinih srpskih kritičara.

Goran Jovanović

Dodaj komentar

Kliknite ovde da biste komentarisali

Vaš komentar

Send this to a friend