Film

U srcu talibanskog pakla

Potpuno neočekivano žanr ratnog filma dobio je jedno ostvarenje za ponos i gledalačko uživanje. Pouzdani američki reditelj Rod Luri blista sa svojom glumačkom ekipom u filmu Predstraža (The Outpost, 2020), koji govori o posledicama američke intervencionističke politike. Na ovo ostvarenje osvrnuo se naš filmski kritičar Goran Jovanović
Youtube/printscreen

Rod Luri pamti se po nekoliko dobrih bioskopskih iskustava. Iz 2000. godine datira njegova politička drama Kandidat, sa Džoan Alen, Gerijem Oldmanom i Džefom Bridžisom. Početkom veka napravio je Poslednji zamak, akcioni film o sukobu autoriteta u vojnom zatvoru, sa Robertom Redfordom i Džejmsom Gandolfinijem. Takođe, poznat je i kao reditelj neubedljive nove verzije filma Psi od slame, kojim je Sem Pekinpo početkom 70-ih ponudio ozbiljnu i kontroverznu studiju ljudskog ponašanja pritisnutog nasiljem. Luri je inače bivši filmski kritičar i čovek koji je pohađao Vojnu akademiju u Vest Pointu, pa ne čudi što su mu te teme zastupljene u filmografiji.

Predstraža, nastala prema knjizi The Outpost: An Untold Story of American Valor Džejka Tapera, osim prekaljenog i harizmatičnog Orlanda Bluma, nije imala velike adute među glumačkom ekipom, iako se u njoj mogu naći prezimena poput Istvud i Gibson. U pitanju su deca velikih zvezda, Skot Istvud i Majlo Gibson, danas uveliko odrasli  ljudi sa određenim glumačkim stažom i ne baš  velikim dometima. Ipak, pod rediteljskom palicom Lurija, ova ratna priča iz Kamdeša (severoistočni Avganistan), o mukotrnom očuvanju američkog vojnog kampa pod učestalom paljbom talibanskih snaga, koje se komotno oglašavaju sa okolnih planina, sugerišući pravo na domaćinstvo, funkcioniše sjajno u svim segmentima. Bilo da govori o dokolici američkih vojnika, njihovim pitomim pokušajima uspostavljanja dobrih odnosa sa lokalnim stanovništvom (mahom starcima, jer su mladi u redovima ANA-e/Avganistanska nacionalna armija) i dogovorima sa takozvanom ‘’Šurom’’ (vrhovno starešinstvo muslimana), sastancima miroljubive koegzistencije, opisuje tenzične momente gluvog perioda kada nema napada, ali se opasnost oseća u vazduhu, te, konačno, kroz efektne parcijalne scene bitaka, Luri vrhunski tempira svoju ratnu dramu. Svaki vojnik je mikrokosmos za sebe, a reditelj senzibilno ulazi u njihov psiho profil, emocije i lični doživljaj ratnog pakla. Neki imaju iskustva ratovanja u Iraku, dok su neki debitanti i izloženi vatrenom krštenju. Sve vodi velikom finalnom obračunu koji će se odigrati 3. oktobra 2009, kada je ovaj američki kamp, u kome je funkcionisalo oko pedesetak vojnika, iznenada napalo preko 300 talibana. Posle herojskog otpora, Amerikanci su izbrojali osam poginulih i 27 ranjenih vojnika. Nakon akcije avijacije, koja se dosta kasno pojavila, potisnula i sasekla napadače, procenjeno je da je na protivnikovoj strani bilo preko 150 poginulih. Odmah posle bitke, nakon što su izvukli svoje heroje, Amerikanci su avijacijom uništili ovaj kamp.

Naravno, prisustvo američkih trupa u Avganistanu je deo osvetničke i ekspanzivne intervencionističke politike i vojne strategije SAD nakon napada na Kule  bliznakinje,  11. septembra 2001. U celoj priči oko ovog kampa u Kamdešu i laiku para oči sam izbor lokacije za smeštanje američkih trupa, jer je neočekivano nikao na jednoj čistini kao laka meta za talibane, koji se sportski i ratnički vešto kreću okolnim planinama i napadaju kao osice lakim naoružanjem, snajperima i minobacačima. To deluje kao da idete mečki na rupu. Čudno za tako razvijenu, opremljenu i strategijama obdarenu vojsku. Uzdanje u ‘’Apače’’ (koji, po Marfijevom zakonu, baš onda kada treba, zakasne ili ne mogu da uzlete zbog lošeg vremena) počesto je bilo pogrešan ili adut lošeg tajminga. Upravo je američka kinematografija, osim što je apostrofirala hrabrost i požrtvovanje, kroz niz primera ukazivala na brojne vojne promašaje i strateške debakle u novijoj istoriji intervencija armije SAD. Brutalan primer je briljantni film Ridlija Skota Pad crnog jastreba, kada u Somaliji specijane jedinice dožive pravu klanicu. O čitavom nizu ostvarenja koja su opisivala debakl u Vijetnamu da i ne govorimo.

Uz filmove Ketrin Bigelou (Katanac za bol, Zero Dark Thirty), u estetskom smislu, ovo ostvarenje Roda Lurija jedan je od vrhunskih doprinosa novom američkom ratnom filmu. Zbog ambijenta i  ’’avganistanskog pečata“, Predstraža veoma podseća na niz ruskih filmova koji su efektno dočarali brojne manje i veće akcije SSSR/ruske armije, a zbog spektakularnosti bitke velikog zamaha i odnosa snaga aktera slična je famoznoj Devetoj četi Fjodora Bondarčuka, u kojoj 39 sovjetskih vojnika brane kotu 3234 pred najezdom stotina mudžahedina.

Goran Jovanović

Dodaj komentar

Kliknite ovde da biste komentarisali

Vaš komentar

Send this to a friend