Naše pare

Šta je lokalni budžet i kako ga razumeti

Budžet je u opštem smislu spisak planiranih prihoda i rashoda lokalne zajednice za određeni period, obično za jednu godinu. Najčešće, budžet je jednogodišnji dokument, koga priprema Odeljenje za finansije i javne nabavke u saradnji sa ostalim odeljenjima, dok ga usvaja lokalna skupština nakon što se o dokumentu izjasni gradsko veće.
Pixabay/Ilustracija

Budžet ima karakter finansijskog plana lokalne samouprave za jednu godinu i predstavlja jednu prognozu, ali je i više od toga jer su odredbe budžeta obavezujuće za na rashodnoj strani i predviđeni izdaci se ne bi smeli prekoračivati bez rebalansa budžeta, tj. bez izmene budžeta po istoj proceduri po kojoj je donet.

Sadržaj budžeta obično čine razvijeni spisak prihoda i rashoda, zajedno sa njihovim planiranim iznosima za sledeću godinu, kao i pratećim procesnim i sličnim odredbama.

Na prihodnoj strani navode se svi zakonom propisani prihodi – kao što su porezi, naknade, takse, kazne, prihodi od kamata, prodaje imovine i slično.

Na rashodnoj stani koriste se dve podele. Prva je administrativna, odnosno po institucijama kao nosiocima rashoda (skupština, gradonačelnik, zdravstvo, osnovno i srednje obrazovanje itd.), a druga po ekonomskim funkcijama (plate i socijalna davanja za zaposlene, materijalni troškovi, investicije, otplata dugova, subvencije, budžetska rezerva…). Obično se ove dve podele kombinuju i dobija složena klasifikacija.

U novije vreme, pokušaj je da se  priprema budžeta poveže sa opštom ekonomskom politikom planiranom za duži rok (par ili nekoliko godina), kako bi se stvorila koherentna osnova i za budžetsko planiranje i za ekonomsku politiku.  Zbog toga imamo programski budžet koji se deli na programske aktivnosti (kao što su komunalna delatnosti, lokalni ekonomski razvoj, razvoj turizma itd.). Minimum je dva (državni i opštinski), a često postoji i treći, srednji (federalna jedinica, pokrajina, region, srez itd). I svaka od tih jedinica ima svoj budžet. Sadržaj svih budžeta određen je raspodelom nadležnosti između njih, a koja proističe iz ustava i zakona.

U Požarevcu postoje dva nivoa organizacije lokalne samouprave, gradski i opštinski. Tako imamo budžet Grada Požarevca i budžet Gradske opštine Kostolac.  Sadržaj oba budžeta određen je raspodelom nadležnosti, a koja proističe iz ustava i zakona.

Ekonomski aspekt budžeta

Budžet donosi ekonomske efekte na više načina.

Pre svega, svojim postojanjem jer ubiranje budžetskih prihoda smanjuje privatne investicije i uopšte ekonomsku aktivnost, dok rashodi pozitivno utiču na ekonomiju, kako kroz potrošnju, tako i kroz usluge u zajednici.

Deficit (razlika u troškovima u odnosu na prihode tokom budžetskog perioda) i suficit (javlja se u slučaju kada su budžetski prihodi veći od budžetskih rashoda) imaju svoju ulogu. Postojanje i finansiranje deficita može imati za posledicu dugoročno zaduživanje lokalne samouprave i otplatu kamata, dok suficit obično predstavlja kočnicu ekonomskoj aktivnosti.  Zbog toga je većina ekonomista naklonjena uravnoteženom budžetu.

Tekst je nastao u okviru projekta „Gde idu naše pare“ koji je podržalo Ministarstvo kulture i informisanja. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

Marko Tadić

Dodaj komentar

Kliknite ovde da biste komentarisali

Vaš komentar

Send this to a friend